ගිරිබාවෙන් හමුවූ පුරාණ වීදුරු පබළු කාර්මික සංකීර්ණය
ක්රි.ව. 2025

ගිරිබාවෙන් හමුවූ පුරාණ වීදුරු පබළු කාර්මික සංකීර්ණය

2025 වසරේදී සිදු කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක කැනීම් මගින්, කුරුණෑගල ගිරිබාව ප්‍රදේශයේ පිහිටි පබළුගල රක්ෂිතය උස් උෂ්ණත්ව උදුන් 50 කට අධික ප්‍රමාණයකින් සමන්විත දැවැන්ත පුරාණ වීදුරු පබළු නිෂ්පාදන සංකීර්ණයක් බව තහවුරු විය. පුරාවිද්‍යාමිතික පරීක්ෂණ මගින් අනාවරණය වූයේ පුරාණ ශ්‍රී ලංකාව ගෝලීය නිෂ්පාදන කේන්ද්‍රස්ථානයක් වූ බවත්, ඉන්දියන් සාගර සේද මාවත ඔස්සේ ඊජිප්තුව සහ නැගෙනහිර අප්‍රිකාව වැනි ඈත රටවල් දක්වා වර්ණවත් වීදුරු පබළු මිලියන ගණනින් අපනයනය කර ඇති බවත්ය.

2025 වසරේදී සිදු කරන ලද සුවිශේෂී පුරාවිද්‍යාත්මක කැනීම් සහ පුරාවිද්‍යාමිතික (archaeometric) අධ්‍යයන මගින්, කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ ගිරිබාව ප්‍රදේශයේ පිහිටි පබළුගල රක්ෂිතය දැවැන්ත පුරාණ කාර්මික වීදුරු නිෂ්පාදන සංකීර්ණයකට උරුමකම් කියන බව තහවුරු විය. අක්කර 12 කට අධික භූමි භාගයක් පුරා විහිදී ඇති මෙම ස්ථානයෙන් සෙල්සියස් අංශක 1,200 (1,200°C) දක්වා ඉහළ උෂ්ණත්වයක් රඳවාගත හැකි අර්ධ-වෘත්තාකාර වායු ධාරා උදුන් (draft furnaces) 50 කට අධික ප්‍රමාණයක නටබුන් සොයාගන්නා ලදී. දේශීය ක්වාර්ට්ස් (තිරුවාණා), සිලිකා සහ විශේෂිත ද්‍රවාරක (flux) සංයෝග උපයෝගී කරගනිමින්, එකල විසූ දක්ෂ ලාංකීය තාක්ෂණ ශිල්පීන් අමු ඛනිජ උණුසුම් දියර වීදුරු බවට පත් කර, සිහින් නළ ලෙස ඇද, උණුසුම් අළු සමග කැරකැවීම මගින් රූබි රතු, දීප්තිමත් කහ, ටර්කොයිස් (මරකත නිල්) සහ කොළ පැහැති ඒකවර්ණ “ඉන්දු-පැසිෆික්” වීදුරු පබළු මිලියන ගණනක් ඉතා උසස් ප්‍රමිතියෙන් යුතුව නිපදවා ඇත.

රසායනික හා සමස්ථානික (isotopic) විශ්ලේෂණ මගින් තහවුරු වූයේ, ගිරිබාවේ නිපදවන ලද මෙම වීදුරු පබළු රට අභ්‍යන්තර ගංගා ජාලයන් ඔස්සේ අනුරාධපුරයේ රාජකීය හා ආරාමික මධ්‍යස්ථාන වෙත ද, මහා ජාත්‍යන්තර වරායක් වූ මාන්තොට (මහාතිත්ථ) වෙත ද ප්‍රවාහනය කර ඇති බවයි. මෙම වරායන් හරහා ඉන්දියන් සාගර සමුද්‍රීය සේද මාවත ඔස්සේ ගමන් කළ මෙම පබළුවලට සමාන රසායනික සංයුතීන් සහිත පබළු ඊජිප්තුවේ සහ නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ ටැන්සානියානු වෙරළබඩ පිහිටි පුරාණ වරාය ජනාවාසවලින් ද සොයාගෙන ඇත. පුරාණ ශ්‍රී ලංකාව යනු ඉහළ උෂ්ණත්ව කාර්මික නිෂ්පාදනයේ සහ ගෝලීය සමුද්‍රීය වෙළඳාමේ දියුණු කේන්ද්‍රස්ථානයක් වූ බව පෙන්වා දෙමින්, අපගේ ඓතිහාසික දැනුම නව මාවතකට යොමු කිරීමට මෙම සුවිශේෂී සොයාගැනීම සමත් වී තිබේ.

giribaawen hamuwuu puraana wiidhuru pabalu kaarmika sankiirnaya

2025 wasareedhii sidhu karana ladha puraawidhyaathmaka kaeniim magin, kurunaegala giribaawa pradheeshayee pihiti pabalugala rakshithaya us ushnathwa udhun 50 kata adhhika pramaanayakin samanwitha dhaewaentha puraana wiidhuru pabalu nishpaadhana sankiirnayak bawa thahawuru wiya. puraawidhyaamithika pariikshana magin anaawaranaya wuuyee puraana shrii lankaawa gooliiya nishpaadhana keendhrasthhaanayak wuu bawath, indhiyan saagara seedha maawatha ossee iijipthuwa saha naegenahira aprikaawa waeni aetha ratawal dhakwaa warnawath wiidhuru pabalu miliyana gananin apanayanaya kara aethi bawathya.

2025 wasareedhii sidhu karana ladha suwisheeshii puraawidhyaathmaka kaeniim saha puraawidhyaamithika (archaeometric) adhhyayana magin, kurunaegala dhisthrikkayee giribaawa pradheeshayee pihiti pabalugala rakshithaya dhaewaentha puraana kaarmika wiidhuru nishpaadhana sankiirnayakata urumakam kiyana bawa thahawuru wiya. akkara 12 kata adhhika bhuumi bhaagayak puraa wihidhii aethi mema sthhaanayen selsiyas anshaka 1,200 (1,200°C) dhakwaa ihala ushnathwayak randawaagatha haeki ardhha-wruththaakaara waayu dhhaaraa udhun (draft furnaces) 50 kata adhhika pramaanayaka natabun soyaagannaa ladhii. dheeshiiya kwaarts (thiruwaanaa), silikaa saha wisheeshitha dhrawaaraka (flux) sanyooga upayoogii karaganimin, ekala wisuu dhaksha laankiiya thaakshana shilpiin amu khanija unusum dhiyara wiidhuru bawata path kara, sihin nala lesa aedha, unusum alu samaga kaerakaewiima magin ruubi rathu, dhiipthimath kaha, tarkoyis (marakatha nil) saha kola paehaethi eekawarna "indhu-paesifik" wiidhuru pabalu miliyana gananak ithaa usas pramithiyen yuthuwa nipadhawaa aetha.

rasaayanika haa samasthhaanika (isotopic) wishleeshana magin thahawuru wuuyee, giribaawee nipadhawana ladha mema wiidhuru pabalu rata abhyanthara gangaa jaalayan ossee anuraadhhapurayee raajakiiya haa aaraamika madhhyasthhaana wetha dha, mahaa jaathyanthara waraayak wuu maanthota (mahaathiththha) wetha dha prawaahanaya kara aethi bawayi. mema waraayan harahaa indhiyan saagara samudhriiya seedha maawatha ossee gaman kala mema pabaluwalata samaana rasaayanika sanyuthiin sahitha pabalu iijipthuwee saha naegenahira aprikaawee taensaaniyaanu weralabada pihiti puraana waraaya janaawaasawalin dha soyaagena aetha. puraana shrii lankaawa yanu ihala ushnathwa kaarmika nishpaadhanayee saha gooliiya samudhriiya welandaamee dhiyunu keendhrasthhaanayak wuu bawa penwaa dhemin, apagee aithihaasika dhaenuma nawa maawathakata yomu kiriimata mema suwisheeshii soyaagaeniima samath wii thibee.