කඩොලාන ප්‍රතිෂ්ඨාපනය උදෙසා ශ්‍රී ලංකාව එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රමුඛතාවක් ලෙස නම් කෙරේ
ක්‍රි.ව. 2024

කඩොලාන ප්‍රතිෂ්ඨාපනය උදෙසා ශ්‍රී ලංකාව එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රමුඛතාවක් ලෙස නම් කෙරේ

2024 පෙබරවාරි 27 වන දින, පරිසර පද්ධති ප්‍රතිෂ්ඨාපනය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ දශක වැඩසටහන යටතේ, ශ්‍රී ලංකාවේ කඩොලාන ප්‍රතිජනන වැඩසටහන ලොව ප්‍රමුඛතම ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපෘති හතෙන් එකක් ලෙස එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් නම් කරන ලදී. කෙන්යාවේ නයිරෝබි නුවර පැවති 6 වන එක්සත් ජාතීන්ගේ පරිසර සමුළුවේදී ප්‍රදානය කෙරුණු මෙම සම්මානය මඟින්, දේශීය ධීවර ප්‍රජාව සවිබල ගන්වමින් සහ 2030 වන විට කඩොලාන වනාන්තර හෙක්ටයාර 10,000ක් ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමේ ජාතික ඉලක්කයක් සපුරාලමින් ශ්‍රී ලංකාව ක්‍රියාත්මක කළ විද්‍යාත්මක වෙරළබඩ සංරක්ෂණ ප්‍රයත්නය ඇගයීමට ලක්විය.

2024 පෙබරවාරි 27 වන දින, කෙන්යාවේ නයිරෝබි නුවර පැවති එක්සත් ජාතීන්ගේ පරිසර සමුළුවේ 6 වන සැසිවාරයේදී (UNEA-6), ශ්‍රී ලංකාවේ කඩොලාන ප්‍රතිජනන මුලපිරීම එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රමුඛතා (UN World Restoration Flagships) වැඩසටහන් හතෙන් එකක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. එක්සත් ජාතීන්ගේ පරිසර වැඩසටහන (UNEP) සහ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය (FAO) එක්ව මෙහෙයවනු ලබන ‘පරිසර පද්ධති ප්‍රතිෂ්ඨාපනය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ දශකය’ යටතේ පිරිනැමුණු මෙම ගෝලීය සම්මානය, ලොව සමුද්‍ර හා වෙරළබඩ පරිසර සංරක්ෂණයේ ප්‍රමුඛයෙකු ලෙස ශ්‍රී ලංකාව ඔසවා තැබීය. මෙම මුලපිරීම මඟින් 2030 වසර වන විට හායනයට ලක් වූ කඩොලාන වනාන්තර හෙක්ටයාර 10,000ක් ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමේ දැවැන්ත ඉලක්කයක් තබා ඇති අතර, එමඟින් දිවයිනේ වෙරළබඩ හරිත ආවරණය 50%කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් වර්ධනය වනු ඇත.

සාම්ප්‍රදායිකව පැළ සිටුවීමේ ක්‍රමවේදයෙන් ඔබ්බට ගොස්, දැඩි විද්‍යාත්මක පදනමක් සහිත ‘පෝෂණය හා සහජීවනය’ මුල් කරගත් නව්‍ය ප්‍රතිෂ්ඨාපන ආකෘතියක් ක්‍රියාවට නැංවීම මෙම ඇගයීමට හේතු විය. ප්‍රමුඛ පෙළේ සාගර විද්‍යාඥයින්, වෙරළබඩ ධීවර ප්‍රජාව, තරුණ කණ්ඩායම් සහ කාන්තා නායකත්වයෙන් යුත් ප්‍රාදේශීය සංවිධාන එක්ව මෙහෙයවන මෙම වැඩසටහන, පාංශු ජල විද්‍යාව සහ දේශීය ශාක ප්‍රභේද නිවැරදිව තෝරාගැනීම ප්‍රජා භාරකාරිත්වය සමඟ මනා ලෙස ඒකාබද්ධ කරයි. නිවර්තන වැසි වනාන්තරවලට වඩා පස් ගුණයකින් වේගයෙන් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් අවශෝෂණය කරගන්නා ප්‍රධාන ‘නිල් කාබන්’ (Blue Carbon) තැන්පතු ලෙසත්, සුනාමි වැනි ස්වාභාවික ආපදාවලින් ආරක්ෂාව සලසන ස්වාභාවික පලිහක් ලෙසත් ක්‍රියා කරන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රතිෂ්ඨාපිත කඩොලාන පරිසර පද්ධති, දේශගුණික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව සහ පාරිසරික සමතුලිතතාවය පිළිබඳ ගෝලීය ආදර්ශයක් බවට පත්ව ඇත.

kadolaana prathishttaapanaya udhesaa shrii lankaawa eksath jaathiingee looka prathisanskarana pramukhathaawak lesa nam keree

2024 pebarawaari 27 wana dhina, parisara padhdhhathi prathishttaapanaya pilibanda eksath jaathiingee dhashaka waedasatahana yatathee, shrii lankaawee kadolaana prathijanana waedasatahana lowa pramukhathama prathisanskarana wyaapruthi hathen ekak lesa eksath jaathiingee sanwidhhaanaya wisin nam karana ladhii. kenyaawee nayiroobi nuwara paewathi 6 wana eksath jaathiingee parisara samuluweedhii pradhaanaya kerunu mema sammaanaya mangin, dheeshiiya dhhiiwara prajaawa sawibala ganwamin saha 2030 wana wita kadolaana wanaanthara hektayaara 10,000k prathishttaapanaya kiriimee jaathika ilakkayak sapuraalamin shrii lankaawa kriyaathmaka kala widhyaathmaka weralabada sanrakshana prayathnaya aegayiimata lakwiya.

2024 pebarawaari 27 wana dhina, kenyaawee nayiroobi nuwara paewathi eksath jaathiingee parisara samuluwee 6 wana saesiwaarayeedhii (UNEA-6), shrii lankaawee kadolaana prathijanana mulapiriima eksath jaathiingee looka prathisanskarana pramukhathaa (UN World Restoration Flagships) waedasatahan hathen ekak lesa prakaashayata path karana ladhii. eksath jaathiingee parisara waedasatahana (UNEP) saha aahaara haa krushikarma sanwidhhaanaya (FAO) ekwa meheyawanu labana 'parisara padhdhhathi prathishttaapanaya pilibanda eksath jaathiingee dhashakaya' yatathee pirinaemunu mema gooliiya sammaanaya, lowa samudhra haa weralabada parisara sanrakshanayee pramukhayeku lesa shrii lankaawa osawaa thaebiiya. mema mulapiriima mangin 2030 wasara wana wita haayanayata lak wuu kadolaana wanaanthara hektayaara 10,000k prathishttaapanaya kiriimee dhaewaentha ilakkayak thabaa aethi athara, emangin dhiwayinee weralabada haritha aawaranaya 50%kata wadaa waedi pramaanayakin wardhhanaya wanu aetha.

saampradhaayikawa paela situwiimee kramaweedhayen obbata gos, dhaedi widhyaathmaka padhanamak sahitha 'pooshanaya haa sahajiiwanaya' mul karagath nawya prathishttaapana aakruthiyak kriyaawata naenwiima mema aegayiimata heethu wiya. pramukha pelee saagara widhyaagnayin, weralabada dhhiiwara prajaawa, tharuna kandaayam saha kaanthaa naayakathwayen yuth praadheeshiiya sanwidhhaana ekwa meheyawana mema waedasatahana, paanshu jala widhyaawa saha dheeshiiya shaaka prabheedha niwaeradhiwa thooraagaeniima prajaa bhaarakaarithwaya samanga manaa lesa eekaabadhdhha karayi. niwarthana waesi wanaantharawalata wadaa pas gunayakin weegayen kaaban dayoksayid awashooshanaya karagannaa pradhhaana 'nil kaaban' (Blue Carbon) thaenpathu lesath, sunaami waeni swaabhaawika aapadhaawalin aarakshaawa salasana swaabhaawika palihak lesath kriyaa karana shrii lankaawee prathishttaapitha kadolaana parisara padhdhhathi, dheeshagunika oroththu dhiimee haekiyaawa saha paarisarika samathulithathaawaya pilibanda gooliiya aadharshayak bawata pathwa aetha.